तस्बीरस्रोत, प्रकाश पार्की

कंचनपुरको दोधारा चांदनी कंपनी-10 कुतियाकवरका मोतीराम सुनार खेतमा उम्रिएको बेसरको बोट देखाउंदई भंचन, "धान, गहुँभंडा पनि बेसर रामरो भेको छ। यहीखेतीबाट भेको आमदानीले बालबच्चाको पढाई, औषधि उपचार आर लुगाफाटोको खर्च चालौंछ।"

महाकाली र जोगबुढ़ा नदीको संकटमा रेको कुटियाकवरका किसानका लागी बेसर खेती अमदानिको विकल्प मतरै नाभै बांधी र डुबांसंग जुधाई जीविका चलाउने आधार पनि बनेको उनिहरू टेलौंचन।

सालोँदेखी नदीको कटान र बाढीले खेतमा थुपारिडाइन बालुवाका कारण यहाँका किसानलेखेतामा क्षति बेहोरदाई अका छ्न।

धान काटने बेला बांधी पासने खेतमाप्लाटको अन्नबली छडा पशु चौपाले खाइदिने समस्याले उनिहरोलाई परंपरागत खेतीबाट विकल्प खोज बाउंड बनाएको उनिहरू टेलउंचन।

सामग्री का अंत

कुनै समय परवर खेतीका लागी माहिर कुतियाकवर्मा अहिले करीब 15 बिगहा जमीनमा बेसर खेती भिरहेको छ।

कुटियाकवर्मा 42 घरधुरी छन्न, जस्मा बहुसंख्यक दलित समुदाय छन्न।

किसानहरूका बलौटे माटोमा पनि उत्पाद गर्न साकिने रा छडा पशु चौपयाले के अनुसार खासे क्षति नगरने भेकाले उनिहरू यस्त्रफ ड्रू भेका हन।

बालूवाले पुरीको खेतमा बेसार

कुतियाकवरका किसानले भोगिरहेको समस्या बालीमा बंधी पस्नुमा सीमित चैन।

धेरे पढिएको का अंत

बँढीले खेतको स्वरूप नइ बदलिदिएको च। स्थानीय किसान मोतीराम सुनारका पश्चिम आर उत्तरतरफ जगबुढ़ा नदी और पूर्वतरफ महाकाली नदी रहेको कुटियाकबरको दक्षिणतरफ भारतीय सीमा पारछ।

नदीको कटान र बाढिले बरसेनी यहांको जमीन प्रभावित हुंदै आयको ओय भनै छ।

2078 सालको बाढीपछी खेतमा ठूलो मात्रामा बालुवा थूप्रियको उनले।

"पहिले खेतीयोग्य रेको जमीनमा बलुवा भरिपाची पुरानै ढाँचामा खेती कठिन भयो। अहिले त्याही बलौते जमीनमा बेसर लगइरहेका छौँ, बधिले खेतमा बलुवा थुपारेपछी हमेंले त्याहिं बे फलाउँ थलेका छौँ," सुनारले भने।

सोही थौंका टेकबहादुर सुनार पनि आफुहरूले लामो समयेदि नदी किनारमा साएरखेती गार्डाई एकोउंचन। नदीले ज़मीन कटन गरने र कटै बलुवा तुपरिदिने समस्या समुद्रतट कुण बाली लगौंदा काम क्षति हंच भन्ने अनुभवबाटै उनिहरू बेसारखिनमा पुगेका हन।

"छाडा चौपायले पनि त्याति खराब नगरने भेकाले हमीले बेसार रोज्यौं," उनले भने, "यासको उत्पाद रामरो छ। अहिले गाऊंलेले बेसर खेतीलाई नई धार्मिक वस्तुका छन्न।"

उनके अनुसार एक बीघे जमीन में बेर की खेती गरदा दुई लाख रुपइयानभंडा बाड़ीको उत्पाद बिक्री हुने गारको छ। कुटियाकवर्मा करीब 15 बिगहा ज़मीनमा भैरहेको बेसारखेतीबात किसानले कुल 35 लाख रुपैयाँसम बिक्री आमदानी हुने गारका छन। यही मानवीबात घर खर्च, बालबालिकाको शिक्षा और स्वास्थ्य उपचार धनीहेको किसानहरू बताओ।

बाढी रा छाडा चौपायाको जोखिम समुद्रतटीय खेती

खुली सीमाका कारण भारतीय क्षेत्रबात औने छडा पशु चौपयाले धान र गहुंजस्ता अन्नबली खैदिने गारको उनीहरूको गुनासो छ।

बाढीले खेतमा क्षति पुरित्याउने रा छडा पशु चौपयाले अन्नबली नष्ट गरीबिन समस्याका कारण गौंका ढेरी किसान बेसरखेताराफ लागेको अरका किसान खडके बुढा टेलौंचन।

"बेसरखेनमा पनि बधिले नोक्सन गरच तार छाडा पशु चौपयाले खांडैन। त्यसैले यहांका किसानले बेसरप्लांटका छन्न," उनले भने।

किसान कल्पना सुनार पानी धान कटने समयमा बंधी औने समस्याले बेर की खेती रोजनुपरेकोउँखिन।

उनके अनुसार गौंलेहरूले पारंपरिक अन्नबालिको विकल्पका रूपमा बेसार खेतीलाई वैकल्पिक छन्न।

कृषि ज्ञान केंद्र कंचनपुर और विभिन्न कृषि संस्थान पनि किसानलाई बेसरखेताराफ ग्रोर्न सहयोग और प्रोत्साहन गारका छन्न।

उत्पाद च, बाजार चन्न

बेसर खेतीबाट आमदानिको दुर्लभ देखेका किसानका लागी अहिले सबैभंडा थुलो चैलेंज बाजार बनेको छ।

कुणै समय कुतियाकवर्मा उत्पाद परवर भारतीय बाजारम पुगने गर्थ्यो।

उनिहरोले भारतीय बातो हुँदै दिल्लीको तरकारी बज़ारसम परवर पुर्याउने गारिका थी।

तर अहिले सीमा पार कृषि उपज लैजान कठिनाइ भेपैछी स्थानीय उत्पाद बिक्री गेरन समस्या भइरहेको किसानहरुको भनै छ।

बेसर पनि पिछलामा भारततरफ लैजाने गैरीको थियो। अहिले भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी)ले कृषि उपजी लैजानमा कडै गारको उनिहरूको भनै छ।

"खेती त गरेका चौँ तर बजारको चैलेंज च," टेक बहादुरले भने।

"भारत लैजांदा धुवानीखर्च ढेरी लागछ। नेपालमै बाजारको व्यवस्था गरिडिए सीमामा गेंडेर हरगुहार गर्नुपरने थिन।"

स्थानीय उत्पाद बिक्री गार्न नेपाल टार्फको बाजार आर धुवानिको भरपार्डो व्यवस्था के लिए आवश्यक रहेको बुढा टेलौंचन।

बेसर खेतीबाहेक अन्य बाली उत्पादन कठिन हुँदै गाडेकोसर्टमा बाजारको अभावले किसानको आमदानी प्रभावित हुनकने अन्य भनै छ।

कुतियाक्वारको भौगोलिक परिदृश्य पनी किसानलाई थप समस्यामा पारेको च।

जोगबुढ़ा नदीमा झोलुङ्गे पुल भे पानी कृषि उपजी ओसार्न आवश्यकता पक्के पुल आर सड़कको अभाव रहेको किसानको गलासो च।

"खेती किसानी गार्न पक पुल छन। ट्राइएक्टलागायटका साधन पनि पुगदैन," कल्पनाले भिनिन।

"भारतले ट्राइएक्टर औन दिंडैन, नेपालतरफ बातो छन। उत्पाद भेको बाली बजरसम पुर्यउनै समस्या छ।"

बीबीसी न्यूज़ नेपाली यूट्यूबमा पनी च। हम्रो च्यानल सब्स्क्राइब गार्न और प्रकाशित भिडियोहरू हेर्न यहाँ क्लिक करें। तपाईं फेसबुक, इंस्टाग्राम रामा ट्विटरमा पनि हमरा कंटेंट हेरन सकनुहुंच। बीबीसी नेपाली सेवाको कार्यक्रम बेलुकी सैटेलाइट रात नौ बजे रेडियोमा सोमवारदेखें शुक्रवारसम्म अनि सुन सकनुहुंच।

थप पत्ता लगाओनुहोस्

शर्ट भिडियो

शर्ट भिडियो को अंत्य

मुख्य समाचार

बादिले बुवामा गुमाबेका अनाथ बालबालिका संरक्षण और शिक्षा कैसेले, कैसरी गार्डाई?

बधिले छोड़ेको बलौते माटोमा बेसारखेती

स्थानीय तह रा प्रदेश चुनाव: इलेक्ट्रोरेक्टर आयोगको दलहरूसांग छलफल

अनी यो पनि

डेरे रुचाइको